Home / KIẾN TRÚC DI SẢN / Có nên di dời đình làng Xuân Thiều?

Có nên di dời đình làng Xuân Thiều?

Đình làng Xuân Thiều tọa lạc ở tổ 39, phường Hoà Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng. Đình được xây dựng từ năm Ất Dậu đời vua Minh Mạng (1825). Đình Xuân Thiều ngày nay vẫn giữ nguyên vẹn như lần trùng tu năm Tân Sửu 1961.

image001

 Kiến trúc Đình mang đặc trưng của một ngôi đình truyền thống với mái ngói âm dương, hình lưỡng long chầu nguyệt, 2 bên tả vu và hữu vu có 2 bàn thờ, phía trên của 2 hương án đó là 2 bức tranh đắp nổi hình “Thanh long Bạch hổ”…
Ngoài vẻ đẹp kiến trúc, đình Xuân Thiều còn mang nhiều giá trị lịch sử cách mạng đậm nét.

 Năm 1858 tàu chiến Pháp tấn công vào Đà Nẵng, đình Xuân Thiều là nơi dân làng tập trung lương thực, thực phẩm cho quân sĩ triều đình Huế chiến đấu. Tiếp đến cuộc khởi binh của Tôn Thất Thuyết tấn công giặc Pháp ở Huế thất bại, một bộ phận quân triều đình tan rã chạy vào các tỉnh phía Nam. Một lần nữa, đình Xuân Thiều và nhân dân nơi đây đã đứng ra giúp đỡ để họ trở về quê quán.

Trong tổng khởi nghĩa cướp chính quyền tháng 8 năm 1945, đình Xuân Thiều là nơi thành lập chính quyền cách mạng thôn Xuân Thiều là điểm bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Trong cuộc bầu cử này 100% đại biểu Việt Minh đã được bầu cử.

Trong kháng chiến chống Pháp, Đình là nơi bộ đội, du kích dùng làm căn cứ để đánh Pháp trên đường quốc lộ I và cũng là nơi Chi bộ Đảng địa phương hội họp, trao đổi nắm tình hình địa phương.

Trong tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, đình Xuân Thiều là nơi tập họp, tập trung các lực lượng đấu tranh chính trị ở các thôn Xuân Thiều, Trung Sơn…

Như vậy có thể khẳng định Đình làng Xuân Thiều là công trình mà tự thân nó đã khẳng định đầy đủ giá trị văn hoá, lịch sử.

Cách đây ít năm, việc triển khai Dự án tuyến đường Nguyễn Tất Thành nối dài khiến Đình làng Xuân Thiều bị ảnh hưởng ít nhiều bởi nền đường cao hơn sân Đình hơn một mét.

Năm 2015, có ý kiến đề xuất đi dời Đình làng Xuân Thiều về vị trí mới tại đường Nguyễn Bá Phát, cách vị trí hiện tại khoảng 700 mét. Tuy nhiên UBND thành phố có ý kiến giữ lại chỉnh trang và sau đó đã phê duyệt Tổng mặt bằng quy hoạch chi tiết TL 1/500 Khu vực xung quanh Đình làng Xuân Thiều tại Quyết định số 7500/QĐ-UBND ngày 29/10/2016, trong đó có quy hoạch hệ thống giao thông kiệt, hẻm đồng bộ, đảm bảo thoát nước tại khu vực.

Tháng 4 năm 2017, UBND quận Liên Chiểu tiếp tục đề nghị di dời Đình làng Xuân Thiều đến vị trí khác với lý do đảm bảo cảnh quan chung tại khu vực và thuận tiện cho các hoạt động thờ cúng và lễ hội. Điều đáng chú ý là trong hồ sơ của quận Liên Chiểu có kèm theo Đơn của các đại diện Đình làng.Về vấn đề này, Sở Văn hoá, Thể thao có ý kiến cho rằng Đình làng Xuân Thiều chưa được xếp hạng di tích nên việc di dời hay không do nhân dân khu vực tự quyết định.

 Như vậy qua các văn bản tham mưu, số phận của Đình làng Xuân Thiều hoàn toàn phụ thuộc vào quyền quyết định người dân. Xem ra sự việc đang diễn ra theo hướng sẽ di dời Đình làng.

Câu hỏi đặt ra là những người ký đơn có thực sự đại diện cho nguyện vọng của toàn thể nhân dân tại khu vực hay không? Thậm chí ngay cả khi họ được quyền đại diện thì liệu họ có đủ quyền phán xét đối với một di sản ông cha đã gìn giữ bằng cả máu xương.

Nếu lấy lý do Đình thấp trũng so với mặt đường thì thực sự là Viện quy hoạch Xây dựng đã nghiên cứu kỹ lưỡng hệ thống giao thông kiệt, hẻm đồng bộ, đảm bảo thoát nước tại khu vực và đã được UBNDTP phê duyệt Tổng tại Quyết định số 7500/QĐ-UBND ngày 29/10/2016.

Nếu cho là cảnh quan Đình làng bị ảnh hưởng cũng không thuyết phục vì hoàn toàn có thể xử lý bằng giải pháp kiến trúc. Đối với kiến trúc sư, sự chênh lệch về cốt nền giữa Đình và đường thậm chí còn gợi ra những ý tưởng về mối quan hệ giữa xưa và nay, về dòng chảy của lịch sử…

Nếu cho là Đình làng Xuân Thiều chưa được xếp hạng di tích thì thiết nghĩ đó chỉ là vấn đề thủ tục. Với những giá trị lịch sử và văn hóa như vốn có, Đình làng  Xuân Thiều hoàn toàn đủ điều kiện xếp hạng di tích, ít nhất là di tích cấp thành phố.

Việc di dời Đình đến vị trí mới có thể sẽ rộng rãi hơn, khang trang hơn nhưng sẽ chẳng còn ý nghĩa khi đã mất đi hồn cốt của “nơi chốn” mà lịch sử đã ghi dấu. Tương tự trường hợp này có Đình làng Đại La được di dời khi mở đường Hoàng Văn Thái nối dài. Đây là trường hợp bất khả kháng, tuy nhiên địa điểm di dời chỉ vài mươi mét và kết cấu Đình đã hư hại nặng nề. Đình Đại La mới được xây lại với sự cố gắng trong công tác thiết kế nhằm tái tạo hình ảnh cũ. Tuy nhiên, chỉ cần tinh ý cũng thấy đấy là một ngôi đình “đời mới”.

Trong công cuộc phát triển đô thị, Đà Nẵng đã phải hy sinh một số công trình có giá trị lịch sử, tuy nhiên đó là những trường hợp “chẳng đặng đừng”. Với Đình làng Xuân Thiều, lẽ nào lại xóa đi một di sản vì những lý do không thuyết phục. Nếu còn nhiều ý kiến khác nhau trong vấn đề này, lãnh đạo thành phố nên giao Hội đồng kiến trúc, quy hoạch xem xét và có ý kiến.

Bùi Huy Trí 

ĐTPT số 71-72/2018

 

 

Check Also

César Pelli 1

Kiến trúc sư César Pelli – Bậc thầy dựng lên những tòa nhà cao tầng định hình thế giới

Kiến trúc sư César Pelli, sinh ngày 12 tháng 10 năm 1926 tại Tucuman, Argentina là một …