Home / QUY HOẠCH - KIẾN TRÚC - XÂY DỰNG / Đi tìm “dáng riêng” của đô thị Tam Kỳ tương lai

Đi tìm “dáng riêng” của đô thị Tam Kỳ tương lai

Đặt vấn đề:
Có những thành phố ta đến rồi đi không có ấn tượng gì. Ngược lại, có thành phố ta cũng đến rồi đi nhưng luôn khát khao có một lần được trở lại. Đó  là khát khao trở về với ký ức, trở về với những kỷ niệm riêng mà cũng có thể là trở lại với một nơi chốn đầy sức hấp dẫn của vẻ đẹp thành phố, của thiên nhiên, của con người thân thiện và cả những gì bí ẩn, thú vị chưa được khám phá.
Nếu bỏ qua những gì là kỷ niệm riêng và các yếu tố khác của đô thị thì cái gì sẽ tạo nên sự hấp dẫn của một thành phố?
Ở góc độ hình thái đô thị đó chính là do đô thị có bản sắc riêng, có đặc trưng riêng đặc sắc về kiến trúc – cảnh quan và không gian đô thị. Các đô thị đó có thể rất cổ, cũng có thể rất trẻ, nhưng đều có chung một đặc điểm là ấn tượng, hấp dẫn.

Một số ví dụ về đô thị giàu bản sắc
Có thể phân chia đô thị có đặc trưng riêng làm 2 loại theo thời gian hình thành và phát triển như sau:
Đô thị giàu bản sắc truyền thống và đô thị trẻ có đặc trưng riêng.

+ Đô thị giàu bản sắc truyền thống:
Trên thế giới có nhiều đô thị có bề dày lịch sử phát triển gây được ấn tượng không thể nào quên trong lòng du khách. Những đô thị giàu bản sắc truyền thống điển hình có thể kể đến như:

      Thành phố Vernice (Italia) .

1

Nổi tiểng là thành phố của những kênh đào’. Vernice được xây dựng trên một quần đảo gồm 118 đảo được tạo thành bởi 150 kênh đào nối với nhau bằng 400 chiếc cầu. Hình ảnh gây ấn tượng mạnh là chiếc thuyền cổ Gondola chuyên chở du khách, các đám cưới, các lễ hội…trên  các dòng kênh ngang dọc của thành phố. Một điểm độc đáo nữa là đến tận hôm nay, Vernice vẫn là đô thị rộng nhất châu Âu không có bóng dáng xe hơi.

     Paris, thành phố cổ kính – kinh đô ánh sáng:

2Được mệnh danh là thành phố trung tâm của châu Âu, kinh đô của ánh sáng. Mỗi năm Paris đón trên 30 triệu du khách. Theo điều tra của văn phòng du lịch Paris mùa hè 2008, hầu như tất cả du khách được hỏi đều cho biết họ sẽ quay lại thành phố này trong tương lai.

Đô thị cổ Hội An:
Ở Việt Nam, đô thị cổ Hội An quyến rũ du khách với sự hòa quyện tuyệt vời giữa cuộc sống hiện đại của con người hiện tại, một xã hội hiện đại trong lòng phố cổ đã được bảo tồn gần như nguyên vẹn hàng thế kỷ qua bao thăng trầm của lịch sử.

3Ngoài các đô thị có không gian kiến trúc độc đáo, những đặc trưng nổi bật về cảnh quan thiên nhiên cũng tạo nên những thành phố tên tuổi ấn tượng khác của Việt Nam như :

Đà Lạt – thành phố ngàn hoa :

4 Thành phố Sa Pa mờ sương

 5

+Những đô thị trẻ:

Những đô thị trẻ chưa có truyền thống lâu đời nhưng lại có những nét đặc trưng riêng, dáng vẻ riêng do những sáng tạo đặc sắc trong quy hoạch và kiến trúc thành phố.Ví dụ như :

Đảo cọ Palm Jumeirh – thành phố Dubai của các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất:

6

Hòn đảo được quy hoạch và xây dựng theo hình cành cọ vươn ra ngoài khơi vịnh Ba Tư, có sức chứa khoảng một trăm ngàn dân vừa được hoàn tất vào năm 2010. Tạp chí kinh tế Trung Đông nhận xét: dự án này đã bắt kịp sự tưởng tượng của con người. Không có công trình nào giống như thế được xây dựng ở bất kỳ đâu trên thế giới.

Thành phố Brasilia- thủ đô của Brazil:

7Là một trong những điển hình đặc sắc của đô thị trẻ, tổng mặt bằng được thiết kế theo hình con bướm khổng lồ, thành phố rợp một màu xanh. Đây là thành phố duy nhất trên thế giới được xây dựng trong thế kỷ XX (hoàn thành 1960) nhưng chỉ 27 năm sau đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới (1987).
Trở lại thành phố Tam Kỳ. Theo sử liệu, Tam Kỳ ngày nay là vùng đất thuộc huyện Hà Đông, phủ Thăng Hoa của đạo Thừa Tuyên Quảng Nam, được hình thành từ năm 1471 dưới thời vua Lê Thánh Tông. Huyện Hà Đông được nâng lên thành phủ Hà Đông và sau đó đổi tên thành phủ Tam Kỳ. Chính thức là phủ lỵ từ năm 1906, tròn một trăm năm sau (2006) Tam Kỳ trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Quảng Nam. Trải qua lịch sử phát triển hơn 5 thế kỷ, dân số Tam Kỳ ngày nay vẫn chỉ khoảng trên 100 ngàn dân. Có thế nói Tam Kỳ là một đô thị chậm phát triển so với nhiều thành phố trẻ hơn trên đất nước ta. Hình ảnh được du khách cảm nhận về đô thị này cho đến trước năm 1997 là một thị xã nhỏ bé, đến mức không có nổi một ngã tư.
Đó là Tam Kỳ xưa kia. Còn Tam Kỳ ngày nay? Đã được công nhận là đô thị loại 3 sau  mười lăm năm tái lập tỉnh Quảng Nam. Tam Kỳ hiện đang phát triển nhanh. Các trung tâm hành chính, trung tâm thương mại, quảng trường, nhiều trục phố lớn, các khu dân cư… được xây dựng khang trang, rộng rãi, đồng bộ, hướng tới hình ảnh một thành phố xanh, sạch, đẹp trong tương lai.
Tuy phát triển nhanh nhưng Tam Kỳ vẫn chưa thật sự có được không gian kiến trúc đô thị tổng thể đẹp, ấn tượng như một số thành phố trẻ khác. Một trong những nguyên nhân cơ bản của tình trạng trên là do đồ án quy hoạch  chi tiết trung tâm thành phố ban đầu chủ yếu nhằm đáp ứng mục tiêu kịp thời xây dựng một trung tâm hành chính, chính trị của một tỉnh mới được tái lập, chưa quan tâm đúng mức đến việc tổ chức không gian kiến trúc chung của đô thị, thiết kế các mảng không gian công cộng phục vụ cộng đồng như  văn hóa, du lịch, dịch vụ, hội chợ, triển lãm, công viên… Tầm nhìn có giới hạn khi lập đồ án quy hoạch xây dựng lúc bấy giờ đã để lại những hạn chế  đáng tiếc kể trên.

Thành phố Tam Kỳ – Một vài góc nhìn  mới

8Nhận biết nguyên nhân và thực trạng này, nhiều năm qua, lãnh đạo tỉnh, thành phố và các sở ban ngành có liên quan đã cố gắng chỉnh sửa quy hoạch chung và lập nhiều quy hoạch xây dựng chi tiết nhằm khắc phục những mặt hạn chế và phát huy những thế mạnh của cảnh quan thiên nhiên và con người địa phương, từng bước đem lại cho Tam Kỳ một bộ mặt hoàn thiện hơn, tươi đẹp hơn.
Du khách ngày nay đặt chân đến Tam Kỳ ít nhiều đều có cảm tình với một thành phố có những tòa công sở khang trang, những đại lộ rộng rãi, vỉa hè thoáng mát trồng những hàng cây thẳng tắp. Tuy nhiên để Tam Kỳ trở nên một đô thị thật sự lôi cuốn du khách và thu hút đầu tư, là miền đất mà người đi qua luôn nhớ, người nơi xa muốn đến lập nghiệp thì trong thời gian sắp đến còn rất nhiều việc phải làm, đặc biệt cần xây dựng một không gian đô thị mới thật sự ấn tượng, độc đáo khi phát triển Tam Kỳ về hướng biển.

Thử đi tìm Dáng riêng  của đô thị Tam Kỳ tương lai:

Để thành phố Tam Kỳ tương lai có được đặc trưng riêng, đầy ấn tượng thẩm mỹ về không gian kiến trúc đô thị thì có 3 vấn đề lớn cần quan tâm thực hiện:

  1. Xác định động lực phát triển:

Thành phố Tam Kỳ đang định hướng phát triển mạnh về phía đông, nơi có bờ biển Tam Thanh xinh đẹp, có dòng Trường Giang hiền hòa chảy ra cửa biển và vịnh Kỳ Hà. Sẽ là duy ý chí nếu nghiên cứu quy hoạch phát triển không gian thành phố chỉ dựa vào địa hình sẵn có và những tưởng tượng phát triển quy mô hoành tráng . Việc quan trọng cần làm trước hết là xác định cho đúng động lực phát triển của thành phố là gì trong bối cảnh các đô thị ven biển miền Trung đều na ná giống nhau về địa hình, về thế sông thế núi, thế biển và cả hệ thông giao thông huyết mạch (cùng có chung quốc lộ 1, chung bờ biển, hệ thống đương quốc lộ nối về phía Tây và đường Hồ Chí Minh), kể cả sân bay, bến cảng nước sâu hầu như tỉnh nào cũng đua nhau đầu tư.

Tam Kỳ nằm gần vào trung điểm của khu vực phát triển phía Bắc là thành phố Đà Nẵng – thành phố trung tâm đô thị của khu vực và khu phát triển động lực Chu Lai – Dung Quất. Lĩnh vực nào sẽ được các nhà đầu tư quan tâm và quyết định đầu tư tại Tam Kỳ: du lịch, công nghiệp, giáo dục, đào tạo, trung tâm tài chính phục vụ cho kinh tế mở Chu Lai – Dung quất…? Bởi lẽ nhà đầu tư có thể sẽ lựa chọn hoặc Tam Kỳ, hoặc Đà Nẵng, cũng có thể tại thành phố Vạn Tường… Xác định được động lực phát triển sẽ dẫn đến việc bố trí, sắp xếp không gian đô thị và sử dụng quỹ đất đai, tài nguyên một cách hợp lý và hiệu quả.

  1. Xác định những đặc điểm “riêng có” của Tam Kỳ:

Không gian đô thị đẹp, ấn tượng trước hết phải dựa vào những đặc điểm tự nhiên gồm những lợi thế về thiên nhiên, lịch sử, con người, làm khung sườn cho việc tổ chức không gian đô thị.

Với diện tích hơn 9000 ha trải dài từ Tây sang Đông, Tam Kỳ hưởng trọn 3 dòng sông chảy qua như một hệ thống huyết mạch mạnh khỏe chảy trong cơ thể. Sông Tam Kỳ hướng từ núi xuống biển. Hai dòng sông Bàn Thạch và sông Trường Giang chảy song song từ Bắc sang Nam rồi cùng hòa dòng chung chảy ra vịnh Kỳ Hà. Hai hồ nước lớn là hồ Phú Ninh và hồ sông Đầm như hai lá phổi xanh tạo sự điều hòa nước và không khí cho thành phố . Không gian toàn đô thị tràn ra phía Đông gặp bờ biển Tam Thanh xanh ngắt. Các dãy đồi An Hà, Quảng Phú, Trà Cai, địa đạo Kỳ Anh… nằm trong lòng thành phố như chờ sẵn dịp cho ngày hội nhập không gian đô thị. Thành phố hiện tại với diện tích hơn 3000 ha và hơn 100 ngàn dân là bàn đạp chắc chắn cho việc phát triển không gian đô thị hướng biển.

  1. Tạo dáng riêng cho thành phố Tam Kỳ tương lai:

Có thể nói đồ án quy hoạch mở rộng Tam Kỳ hướng ra biển là con thuyền chuyên chở tất cả những ý tưởng và khát khao về một đô thị phát triển bền vững , hoàn mỹ.
Trên cơ sở xác định động lực chính và các yếu tố lợi thế, các ý tưởng nhằm xây dựng  hình dáng riêng của thành phố tương lai gồm:

*3 Ven:
   +Đô thị ven sông :  Đô thị soi bóng bên bờ các dòng sông Tam Kỳ, Trường Giang, Bàn Thạch

9Ngã 3 sông Sông Tam Kỳ, sông Bàn thạch và sông Trường Giang.

 +Đô thị ven hồ : Đô thị soi bóng bên bờ các hồ Phú Ninh, hồ Sông Đầm

10+Đô thị ven biển: Đô thị soi bóng bên bờ biển Tam thanh.

Cấu trúc này gồm các tổ hợp kiến trúc đa dạng như trung tâm hành chính, văn hóa, thương mại, dịch vụ, tài chính, ngân hàng…được bố trí ven 3 dòng sông: Tam Kỳ, Trường Giang, Bàn Thạch.Ven bờ biển Tam Thanh .Ven hồ Phú Ninh và hồ Sông Đầm.

11Cấu trúc này khai thác tối đa lợi thế cảnh quan thiên nhiên của hệ thống sông – biển- hồ mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng cho mảnh đất này, là mảnh đất màu mỡ cho các nhà quy hoạch đô thị, các kiến trúc sư thỏa sức sáng tạo các ý tưởng kiến trúc lãng mạn và đầy ngẫu hứng, người dân địa phương và du khách sẽ được tận hưởng không gian trong lành sau thời gian làm việc và tham quan thành phố.

  • Rừng trong thành phố:

Là ý tưởng thiết lập khoảng không gian xanh rộng lớn bao gồm công viên rừng kéo dài từ hồ Phú Ninh chạy dọc sông Tam Kỳ đến các dãy đồi An Hà – Quảng Phú, tràn qua công viên sông Đầm, địa đạo Kỳ Anh, dọc sông Trường Giang, kết thúc bằng công viên ven biển.
Lợi thế của cánh rừng rộng lớn này là tạo được một lá phổi xanh ngay trong lòng thành phố, điều mà rất ít đô thị hiện đại trên thế giới có được. Nếu thực hiện được ý tưởng này Tam Kỳ sẽ được biết đến như một thành phố-rừng xanh. Không thể nói hết những lợi ích mà cấu trúc thân thiện với môi trường này mang lại cho người dân đô thị và du khách.

12* Trục đô thị Mẹ – Con:

13Là trục kết nối giữa thành phố mẹ (Tam Kỳ hiện nay) và thành phố con ( mới ) phía biển bằng một hệ trục trung tâm từ tây sang đông. Trên trục xương sống này bố trí các công trình có quy mô lớn như trung tâm hành chính , văn hóa, siêu thị, trung tâm triển lãm, thể dục thể thao, dịch vụ du lịch giải trí…
Như vậy không gian chính của thành phố Tam Kỳ tương lai sẽ gồm hai trục lớn: Trục ngang nối thành phố mẹ đến thành phố con từ trung tâm thành phố đến bờ  biển Tam Thanh, trục dọc từ địa đạo Kỳ Anh qua sông Đầm kết thúc tại ngã ba sông Tam Kỳ và Bàn Thạch. Cấu trúc này sẽ tạo điều kiện xây dựng thêm một đô thị trẻ hiện đại, năng động, hấp dẫn đầu tư, góp phần thúc đẩy sự phát triển và hoàn thiện thành phố Tam Kỳ tương lai.
Hy vọng những ý tưởng giúp tìm ra DÁNG RIÊNG của thành phố sẽ trở thành hiện thực, sẽ là diện mạo mới của Tam Kỳ trong tương lai. Tam Kỳ sẽ trở nên một trong những miền đất mà du khách đã một lần đặt chân đến đều muốn quay trở lại để được sống trong một không gian đô thị đầy ấn tượng. Đến rồi … khó quên.

ThS. KTS Hoàng Văn Sừ
ĐTPT Số 37/2012

Check Also

1_625345

ĐÔ THỊ BIỂN VIỆT NAM – TIẾP CẬN VẤN ĐỀ VÀ SUY NGẪM VỀ ĐƯỜNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Việt Nam minh châu trời Đông Việt Nam nước thiêng tiên rồng Non sông như …