Home / VĂN HÓA ĐỜI SỐNG / Nhớ đồng

Nhớ đồng

Berlin đã vào Thu, mưa sụt sùi tủi hờn ai oán. Tự nhiên nhớ gì đâu cái lây phây mưa xuân. Nhớ lan man sang bánh khúc, rau khúc.

Và hơn cả là… NHỚ ĐỒNG

Ấy là khi mùa đã gặt xong, sau vài cơn mưa xuân, khắp cánh đồng mê man một màu xanh dìu dặt của những cây rau khúc.

Thật ra rau khúc là một loài cỏ dại, hay đúng ra, nó còn thuộc họ hoa cúc cơ đấy, chắc vì có hoa vàng lấm tấm, nhưng chả bao giờ được trồng và thu hoạch cẩn thận. Cũng hiếm khi được bày bán ngoài chợ, ngay cả những phiên chợ quê. Và có lẽ ngoài việc làm bánh, nó chả làm được thêm công trạng gì, dù cũng thấy bảo làm thuốc cảm hàn này nọ. Nhưng quả thật chưa bao giờ mình thấy ai dùng rau khúc làm thuốc cả. Nhọ nồi, rau má, rau sam, cúc tần… mới là những thứ ba lăng nhăng hầm bà làng mà vô cùng hữu hiệu. Ngày xưa mỗi lần sốt là mẹ hái nhọ nồi bắt uống, sợ kinh lên được, xong còn thè ra cái lưỡi xanh lè.

Nhưng rau khúc, dẫu hoang, dẫu dại, vẫn làm ta phải kiếm tìm để làm ra thứ bánh trứ danh có tên là bánh khúc.

Rau khúc không ai trồng, nhưng vẫn mọc hoang khắp các chân ruộng. Có thể hái rau khúc quanh năm, nhưng rất khó nhọc kỳ công vì nó mọc lẫn trong um tùm các loài rau cỏ khác. Nên hình như người ta chỉ hái vào đúng mùa xuân, khi các thửa ruộng đã gặt còn trơ gốc rạ, lấp lánh những cánh be bé xinh xinh bàng bạc của rau khúc còn vướng hạt mưa xuân.

Đi hái rau khúc như thế, ngoài việc có rau về làm bánh khúc (mà có khi đó chỉ là cái cớ), còn có thú vui mê đắm không thể nào tìm thấy được, đó là hòa mình vào thiên nhiên bao la. Con bé sung sướng phơi mái tóc đuôi gà cháy nắng, chạy chân trần trên những gốc rạ lởm chởm, nghe lòng thơ phơi phới nhịp thở dâng tràn của hương đồng cỏ nội. Một mình với đồng hoang sương sớm, nó chẳng bao giờ thấy cô độc!

Và rau khúc thơm dịu, mềm mại trên tay cứ đầy dần trong rổ.

681x454

(Ảnh minh họa)

Có hai loại rau khúc, một loại cánh xanh mướt như nhung, trông tốt mã nhưng dẻ cùi, làm bánh cũng được nhưng mà không thơm, không dẻo, không dai. Gọi là khúc nếp. Loại kia gầy guộc xương xẩu, lá ánh bạc, trông xấu xí nhưng đó mới chính là thứ ngon nhất để làm nên loại bánh này. Người ta rẻ rúng gọi tên là khúc tẻ.

Lá ấy luộc lên, đầy một rổ thật đấy nhưng ngót vô cùng! Rồi giã thật kỹ, rút xương lá, rồi lại giã, rồi mang ra thái nhỏ… kỳ công lắm, cho đến khi được một thứ bột rau mịn dẻo thì đem trộn với bột nếp. Nhân đỗ xanh, thịt mỡ, hạt tiêu, nặn thành từng chiếc bánh xinh xinh, đem đồ trong chõ với thật nhiều gạo nếp.

Bánh chín rồi đấy, nào, các bạn!

Thơm lạ lùng là thơm, dẻo mề dẻo mệt cái bùi cái thanh cái lạ của lá khúc! Thi thoảng còn sót lại đôi ba sợi gân lá, đủ để ta nhớ về bước chân thơi thới của người hái lá trên những thửa ruộng hoang. Đủ để phân biệt đâu là bánh thật, đâu là bánh rặt những su hào cải bắp rồi qua trời Tây còn biến tấu độn thêm Spinat gì gì…

Ngẫm mà nhớ bánh khúc, thương bánh khúc, nhớ về tuổi thơ êm đềm với những ngày về quê chơi đồng.

Nhớ bánh khúc, hay nỗi nhớ đồng khôn tả của cô nàng phố thị, tôi ơi!

Thạch Lam, Nguyễn Tuân, rồi Vũ Bằng với thương nhớ mười hai, có biết bao phóng tác ẩm thực, tuyệt chẳng thấy ai nhắc đến món bánh khúc trứ danh! Ngay cả sau này là Băng Sơn với thú ăn chơi người Hanoi xem chừng cũng không có phát hiện gì khác lạ, dù ông đã làm được một điều bất hủ là điểm qua cho đủ mặt tất cả các món mà người Hà nội đã ăn!

Cho nên cám ơn ngày mưa đã nhắc lòng nhớ đồng, nhớ món bánh giản dị mà cảnh vẻ một thời yên bình đã bình yên thành dĩ vãng.

Giờ, đất còn đâu… đồng còn đâu…!

Đã lùi xa lắm rồi ngoại thành ơi!

Còn không những bà những mẹ, những cô bé nào thẩn tha hái rau khúc về làm bánh, như xưa…

Như ngày xưa êm đềm ấy…

KIỀU THỊ AN GIANG

(Berlin 2018)

(Đô thị & Phát triển số 76 – 77/2019)

Check Also

Thành phố Zurich-Thụy Sĩ (2)

Zurich – Miền viễn xứ

Rời Paris tại Saint-Lazare, một trong những nhà ga cổ kính được xây dựng đầu …