Home / VĂN HÓA ĐỜI SỐNG / Tôn Thất Thủy và dòng tranh phù điêu

Tôn Thất Thủy và dòng tranh phù điêu

Họa sĩ Tôn Thất Thủy sinh năm 1955 tại thành phố Huế, lớn lên và sinh sống tại Đà Nẵng. Anh có tranh tham gia tại nhiều cuộc triển lãm của mỹ thuật Đà Nẵng từ những năm đầu giải phóng. Sau đó, có thời gian trở thành chuyên gia mô hình kiến trúc của Viên thiết kế Đà Nẵng. Hiện nay, Tôn Thất Thủy là một trong rất ít người thành công với dòng tranh phù điêu, được thể hiện bằng chất liệu khá mới lạ và độc đáo…, mà theo anh, đó là công việc của “Người dọn rác”.

Trò chuyện với chúng tôi, Tôn Thất Thủy không thích nói nhiều về quá trình hoạt động bản thân, mà anh nói ngay vào công việc đang làm: “ Với tôi, dòng tranh phù điêu này, đếm ngược thì đã được hình thành khoảng hơn 10 năm, còn đếm xuôi thì … chắc phải cho tới khi nào hết thở (!). Đến nay, tôi đã có khoảng 20 tác phẩm góp mặt rãi rác nhiều nơi trong nước, trong đó có 2 bộ đến Pháp, Mỹ. Hầu hết những tranh đó có được do người ta đặt hàng và làm quà tặng. Tôi còn nhiều việc khác phải làm, chứ không chuyên chú về tranh lắm, và sự bận rộn về kỹ năng (handmade-skill) nó cứ đeo bám tôi như con đĩa đói già. Nên cuối cùng, tôi phải xa lánh sự ồn ào nặng nhọc, để tập trung yêu trời, yêu biển, yêu tranh và có thời gian để “gia cố” tình yêu đó”.

Tại xưởng làm việc của Tôn Thất Thủy, một ngôi nhà nhỏ gần ven biển Thanh Bình, anh lần lượt giới thiệu chúng tôi từng tác phẩm phù điêu dựng rãi rác quanh tường. Có thể nói thoáng nhìn, lọai tranh tranh này tạo nên không gian sâu thẳm, nhiều chiều (tựa loại tranh 3 D thường được nhắc đến hiện nay). Bức tranh đầu tiên, chúng tôi nhìn thấy thích mắt nhất là tác phẩm phác họa về khung cảnh ngọn hải đăng, bên cạnh sóng biển trời mây, cùng những cánh chim bay lượn… trông thật sống động. Hoặc ở bức Vòng đời (xuân hạ thu đông), có đề tài và bố cục gần gũi với tranh dân gian, nhưng thực sự hoàn toàn mới mẻ, hiện đại.

Giải thích đôi điều về cách thức tạo tác nên dòng tranh phù điêu này, Tôn Thất Thủy “bật mí” : “Dòng tranh này hình thành từ thành khí chất liệu polimer sốp cứng styrofoam (EPS) làm cốt liệu, mình tự nhiệt hóa nhiều lần. Tạo tác và diễn họa được bao phủ bằng các chất liệu màu và keo nhũ tương Plytex Acylic và một sô hóa chất khác, sau mặt bằng cao su, và khác nữa tranh có thể là sơn dầu nhưng chủ yếu là sơn dung môi nước gốc dầu. Trộn lẫn và bao phủ các loại keo cso tính năng khác nhau. Kích thước tranh phù điêu thông thường: rộng từ 0.8m đến 1.4m; dài từ 1.5m đến 6m hoặc hơn nữa; dày 4cm hoặc hơn (nói chung kích thước không cso giwosi hạn). Đặc tính loại tranh này siêu nhẹ, bền vững, không rơi vỡ nứt tách, rất khó lão hóa (polymer), chuyên chở nhẹ nhàng và lắp đặt nhanh gọn. Tranh được cấu tạo chất liệu giống đồng, đá, gỗ (có mang tính phục

chế), chịu tương đối sự mài mòn cơ học. Không gian phù hợp trang trí tranh này ở những phòng khác, sãnh rộng”.

Ngoài công việc sáng tạo nên dòng tranh phù điêu, những năm qua, Tôn Thất Thủy cũng là tác giả chuyên thực hiện Tiểu cảnh cho các công trình kiến trúc quan trọng trên địa bàn Quảng Nam và Đà Nẵng. Bởi đơn giản theo anh, giữa tiểu cảnh và tranh phù điêu có nhiều điểm tương đồng, gần gũi nhất định trong cách thể hiện.

Nói về những dự kiến trong tương lai, Tôn Thất Thủy cho biết, có lẽ một dịp nào đó thuận lợi, gần nhất, anh sẽ có một buổi ra mắt, chia sẻ với thân hữu những tác phẩm phù điêu và tiểu cảnh chọn lọc, gọi là… cho thấy mình vẫn còn tồn tại, chứ không phải là vì thành quả “hoành tráng chói lòa” gì! Tuy nhiên, Tôn Thất Thủy nói thêm : “ Qua việc làm này, tôi muốn ghé lời với các bạn trẻ, rằng quỹ thời gian chóng cạn, phải cố gắng liên tục học hỏi, tìm tòi năng động. Đôi khi là những vật thể bỏ đi trước mắt vẫn có thể tận dụng nó qua một chức năng khác, hoặc tạm thời, hãy cất nó vào kho để sau đó, ta sẽ “mất công dọn tiếp”…Chính vì vậy, nên tôi lấy biệt dành vui là “ người dọn rác”.

Tôn Thất Thủy và dòng tranh phù điêu 1

1/ Họa sĩ Tôn Thất Thủy bên cạnh tác phẩm phù điêu

Tôn Thất Thủy và dòng tranh phù điêu

2/ Vòng đời (tranh phù điêu của Tôn Thất Thủy)

Tôn Thất Thủy và dòng tranh phù điêu 2

3/ Sắp xếp cùng tạo vật (Tiểu cảnh của Tôn Thất Thủy)

Theo họa sĩ Tôn Thất Thủy, dòng tranh phù điêu, có thể được gọi là tranh 3 D, bởi nó được triển khai bố cục trên mặt phẳng, nó có khả năng kiến tạo xa gần bằng các lớp không gian và tạo nên các ảo giác về không gian (không gian ảo).

Tuy nhiên, nếu gọi cho đúng nghĩa, thì không nên gọi là phù điêu (Relief), mà gọi là Tranh chạm phù điêu (Haut-relief). Thể loại này cho phép triển khai những bố cục phức tạp như bố cục có nhiều lớp nhân vật thậm chí thể hiện những công trình kiến trúc và tranh phong cảnh. Nó không những thể hiện những bố cục ở tường, vòm mái, ở các chi tiết kiến trúc, mà còn được sáng tác như một tác phẩm độc lập để trưng bày. Dựa trên mối quan hệ giữa hình khối và mặt phẳng nền người ta phân biệt ra phù điêu khoét lõm (khối âm) và phù điêu nổi lên ( khối dương).

TRẦN TRUNG SÁNG

Check Also

Dốc tình

DỐC TÌNH

     Đà lạt im lìm, Đà Lạt sao mà nhiều dốc, những con dốc …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *