spedra
avanafil
Home / VĂN HÓA-DU LỊCH / Hình tượng chuột trong thơ ngụ ngôn

Hình tượng chuột trong thơ ngụ ngôn

Chuột tỉnh và Chuột đồng, Hội đồng chuột… của La Fontaine (Pháp) và hai bài thơ Đám cưới chuột (miêu tả bức tranh dân gian Đám cưới chuột) trong kho tàng văn học truyền thống nước ta, tuy cách xa nhau nửa vòng trái đất, thế nhưng, xem ra lại có biết bao điều gần gũi, lý thú…

truyện Lafontaine

Từ Hội đồng chuột…

Jean de La Fontaine là nhà thơ lỗi lạc của nước Pháp ở thế kỷ 17, đặc biệt với thơ ngụ ngôn, được mọi người khắp nơi đều thích thú vì những câu chuyện vui tươi, lời văn linh động, dí dỏm, thấy học hỏi được rất nhiều điều hay, và nhất là thấy có cơ hội để tự xét mình, tự vấn lương tâm để hướng đến Chân, Thiện, Mỹ. Cụ Nguyễn Văn Vĩnh trong bản dịch tập Thư ngụ ngôn La Fontaine (Fables de La Fontaine, Anlexandre di Rhodes, 1924), có giới thiệu tiểu sử La Fontaine bằng mấy dòng hóm hỉnh như sau:

“Ông Jean de La Fontaine, sinh tại Château Thierry năm 1621, chết tại Paris năm 1695. Cụ thân sinh ra ông vốn làm kiểm lâm, trước định cho ông đi học để làm nhà thầy, song ông không đủ tư cách theo đạo tu hành, cho nên lại bỏ trường nhà dòng mà học khoa hình luật. Cha thấy tính lông bông bèn lấy nhường chức kiểm lâm cho nhưng ông La Fontaine không phải là một bậc quan lại hoàn toàn tư cách mà cũng chẳng phải là một người giữ được gia đạo. Sau khi bỏ chức quên cả vợ. Nguyên ông La Fontaine có ba tật khiến nên người gia trưởng rất xấu: một là tật mê gái, hai là tật biếng lười, ba là tật làm thơ. Thích làm thơ từ thuở 22 tuổi. Về sau gặp được quan hộ bộ Fouquet là một người quyền thế to, lắm của mà lại hay hậu đãi những người hay chữ và có tài, mới cấp cho ông La Fontaine mỗi năm 1000 livres. Cứ ba tháng một kỳ lĩnh tiền, bắt phải vịnh một bài thơ làm biên lai. Từ lúc ông La Fontaine yên được nơi ăn chốn ở mới làm ra những thơ này, dung dị như trò đùa giỡn, mà xem ra nghĩa lý, sâu sắc vô cùng, ngày nay bên nước Pháp lấy làm sách học, ai ai đều biết thuộc lòng”.

Tại nước ta, xưa kia, nhiều bài thơ của La Fontaine đã rất quen thuộc, phần lớn do ông Trương Minh Ký và Nguyễn Văn Vĩnh chuyển ngữ. Trong số đó, có những bài viết về chú chuột rất quen thuộc và thú vị như Chuột tỉnh và Chuột đồng, Hội đồng Chuột, Sư tử và Chuột…

Bài thơ Chuột tỉnh và Chuột đồng bắt đầu câu chuyện bằng lời kể “ngày xưa” đơn giản:

Ngày xưa, anh Chuột tỉnh

Mời chú bạn Chuột đồng

Một cách rất lịch thiệp

Dự tiệc thừa nem công

Thế nhưng, gã Chuột nhà quê lên tỉnh còn đang ngơ ngác trước những phút giây long trọng: “Trên khăn bàn thổ cẩm/ Bát đĩa bày xênh xang” và tiệc tùng thịnh soạn: “Chè chén tươm ra phết/ Cao lương chẳng thiếu gì” thì chỉ với một tiếng động ngoài cửa là Chuột đồng đã phải nhanh chóng phóng theo anh bạn Chuột tỉnh chuồn le… Câu chuyện kết thúc nêu ra một chân lý bình dị: Miếng ăn đạm bạc vẫn hạnh phúc hơn là cao lương mĩ vị nhưng vẫn phập phồng lo sợ. Câu chuyện Chuột tỉnh và Chuột đồng về sau còn được biết nhiều qua một bức tranh của họa sĩ Gustave Dore và các loại hình nghệ thuật khác.

Sư tử và Chuột mở đầu bằng lời dẫn dắt: “Với mọi người vui lòng giúp đỡ/ nhiều khi cần kẻ nhỏ hơn ta”. Câu chuyện kể sư tử trong một lần sa cơ lọt vào tấm lưới, không ngờ đã được chính chú chuột nhỏ bé ngày xưa mình đã tha mạng. Xông vào gặm nhấm lưới để Chúa sơn lâm thoát thân.

Song, thú vị và được truyền tụng nhiều nhất có lẽ là bài thơ Hội đồng Chuột, bởi sự phê phán về thói nói nhiều làm ít và vô trách nhiệm của tập thể vẫn xảy ra mọi lúc, mọi nơi. Sự việc đầu tiên để hình thành nên Hội đồng Chuột, đó là sự xuất hiện của một gã mèo hung dữ đang gieo rắc tai họa cho loài chuột:

Một con mèo là Trạng Mỡ,

Bắt chuột nhiều long lở hầm hang.

Mèo đâu dữ dội lạ dường,

Để cho đến nỗi sạch quang trong ngoài.

Họa còn sót lại hai chú lỏi,

Đố dám thò ra khỏi cửa hang

Chú nào cũng đói họng gang,

Trông thấy Trạng Mỡ coi dường yêu tinh.

Thừa cơ một buổi Trạng Mỡ đang bận việc đi tìm “mèo mỡ”, bọn chuột rủ nhau lập hội đồng để tìm mưu, tính kế, đưa ra giải pháp để cứu nhà họ Tý. Và giải pháp đề xuất sáng giá nhất đã được Hội đồng thông qua:

Liệu mau mau trong nước hiểm nghèo,

Đem chuông mà buộc cổ mèo,

Để cho khi hắn leo trèo tìm ta, leng keng nghe hiệu là ta chạy…

Hội nghị sắp đến hồi thành công tốt đẹp, thế nhưng lúc đưa ra giải pháp thực hiện thì chỉ thấy bàn bạc dăm ba lời là Hội đồng lập tức giải tán:

Duy còn một việc đeo chuông,

Nghe hơi khó tìm phương thi hành.

Hỏi lũ chuột thì anh từ cáo

Anh lại rằng: – Đây lạo dại gì?

Đã đành nơi chết ai đi

Ngẩn ngơ một lát rồi thì hội tan.

kisspng-cartoonist-illustration-humour-drawing-5c8d1b83dc8146

Đến Đám cưới chuột

Trong những bức Đông Hồ, tranh Đám cưới chuột đôi khi còn gọi là Trạng chuột vinh quy được xem là tranh Tết độc đáo của dân gian Việt Nam. Tranh cùng mô tả một đám rước có đủ cả cờ quạt, kèn trống, lễ vật. Giữa đoàn chuột là hai nhân vật chính, chàng chuột đọi mủ cưỡi ngựa đi trược, nàng chuột ngồi kiệu theo sau. Sừng sững giữa đường, một lão mèo già hung dữ ngồi cản lối, giơ vuốt dọa nạt. Bức tranh hàm ý thể hiện một bối cảnh nhũng nhiễu, vòi vĩnh của quan lại với dân đen trong mọi sinh hoạt liên quan đến thủ tục hành chính…

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, tùy theo trong tranh có chữ nghênh hôn, chú rể, hay tiến sĩ, vinh quy người ta gọi là tranh Đám cưới chuột, hay Trạng chuột vinh quy. Tuy nhiên, phần lớn mọi người khi nhắc đến bức tranh này vẫn thường biết đến nó qua ý nghĩa Đám cưới chuột nhiều hơn. Một trong những nguyên nhân đem lại sự gần gũi này có thể dẫn chứng đến bài thơ ngụ ngôn Đám cưới chuột trong kho tàng văn hóa truyền thống Liễu Đôi (Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam):

Mẹ chuột cũng cương quyết một lòng,

Chỉ còn một nỗi sợ ông mèo già.

Mèo già tính khí la cà,

Này rượu hàng hũ, này gà hàng con.

Ông mà đã nóng mau lên,

Thì thôi tan nát chả còn thứ chi!

Cưới chuột thì thật là to,

Dây dài dây ngắn giăng bờ như nêm.

Bỗng dưng dừng lại phía trên,

Hai họ ngơ ngác ngó lên sự gì?

Một đàn mèo xám mặt bì,

Cầm dao cầm gậy lại thì cản ngăn.

Mèo già nhảy đến nhe răng:

“Tao thì lột xác không thằng nào tha!

Chúng mày ăn uống la đà,

A! Quân xỏ nó, khinh già nhơn nhơn!”

Chuột Trùm mới vái lạy luôn:

“Xin ngài rộng lượng rộng lòng thương cho!

Sông sâu còn lúc vắng đò

Bởi vì con trẻ biết lo liệu gì!

Mong ngài phù hộ độ trì,

Chúng con biết rõ mình thì thật hư”

….

Một trời nước biếc non xanh,

Đàn chuột lũ lượt vòng quanh bờ dài.

Đi đầu là họ nhà trai.

Chú rể áo dài quần cháo thướt tha.

Chuột Trẻ cho chí chuột Già,

 Những là áo lượt quần là tốt tươi.

Chuột vàng dâng quả, đội cơi,

Miếng trầu thơm miệng đỏ môi họ hàng(…)

Theo nhà nghiên cứu  Nguyễn Dư, bài thơ này chính là minh họa của phần đầu Đám cưới chuột này. Ông nhận xét: “Tôi cho rằng trong quá trình tái tạo, có nghệ nhân nào đó đã đem ghép hai tấm tranh cùng vẽ đám rước – rước dâu và rước vinh quy – để tạo ra một nội dung “đầu mèo đuôi chuột ” khó hiểu. Các nghệ nhân đời sau tiếp tục chép lại tấm tranh ghép này, không thắc mắc gì cả”.

Đám cưới chuột hay Trạng chuột vinh quy sẽ còn là chuyện bàn cãi của các nhà nghiên cứu, dẫu sao chúng ta vẫn phải ghi nhận: từ đề tài này mà kho tàng văn học dân gian Việt Nam có thêm bài thơ ngụ ngôn độc đáo.

Nhìn chung, từ những câu chuyện ngụ ngôn Chuột tỉnh và Chuột đồng, Hội đồng Chuột… bên tận trời Tây đến Đám cưới chuột xứ ta đều rất gần gũi nhau bởi tính chất dí dỏm, phê phán thói ham chuộng xa hoa, thiếu tinh thần trách nhiệm và tràn lan vấn nạn đút lót, tham ô, nhũng nhiễu…

Trần Trung Sáng

(Đô thị & Phát triển số 80-81/2020)

Check Also

mui-dien-luc-binh-minh-768x329

Dạ Ngân: Người sang đâu hết?

Thế hệ có học thời xưa, rất nhiều người sang. Học và đọc, tự nghiệm …

kannada girls sex hindisexmovies.info west indies open sex indian bus groping indiansharing.mobi tv 5 monde asie schedule tmailxnxx clubindianporn.info wwxxvideo com mywapking video pornhauz.com familystroke.com beautiful sexy aunty fransizporno.com bhabhi saree navel
hot sex aunty youtube gonzoxxx.pro animal xxx.com xnxx telugu audio indiantube.mobi driver sex videos japantiny.com hardindiansex.mobi desidol.com farook college sobazo.com olx guwahati teentube dirtyindianporn.net teen age girls sex videos
sixwap com longindiantube.mobi chettu kinda pleader songs download www.gonzo xxx movie.com hqindiantube.net xvideos new tamil lady boy xnxx abdulaporno.com nesapron houjou no reizoku elf 3 hentai.name porn hantai kumari kandam pornovuku.info unconscious sex video